PROWADZENIE GALERII ARTBRUT I PRACOWNI AKTYWIZACJI SPOŁECZNO – KULTURALNEJ DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W LATACH 2019- 2021
Zadanie finansowane przez Gminę Wrocław (www.wroclaw.pl).
W ramach zadania w latach 2019-2021, Galeria z Pracownią prowadzona była pięć dni w tygodniu, od poniedziałku do piątku, przez trzy godziny dziennie, przy siedzibie Stowarzyszenia Świat Nadziei, na ul. Ruskiej 46A we Wrocławiu.
Jednak realizacja działań w roku 2020 i 2021, była czasem wyjątkowym ze względu na pandemię Covid-19. W związku z zaistniałą sytuacją epidemiczną oraz wprowadzonymi rozporządzeniami i obostrzeniami, w 2020 i 2021 roku Galeria i Pracownia funkcjonowała w systemie hybrydowym, dostosowując działania do bieżących warunków i wytycznych sanitarno-epidemiologicznych. W czasie wzrostu zachorowań zawieszana była część otwartych dla publiczności wydarzeń i działań prowadzonych w przestrzeni Galerii i Pracowni ArtBrut lub ograniczana była liczba odbiorców. Jednocześnie uruchomione zostały dodatkowe formy i przestrzenie dla działań online.
Galeria i Pracownia prowadzona była w zakresie wielowymiarowego poziomu funkcjonowania prowadząc zgodnie z założeniami projektowymi: prace merytoryczno – organizacyjne; zajęcia dla rezydentów twórców z niepełnosprawnością umysłową i sprzężonymi zaburzeniami psychicznymi; działania w ramach otwartej pracowni; przygotowanie i prezentacje wystaw oraz wydarzeń im towarzyszących.
PREZENTACJA WYSTAW ORAZ WYDARZEŃ IM TOWARZYSZĄCYCH
W ramach zadania w Pracowni i Galerii ArtBrut zrealizowany został cykl 12 wystaw art brut i outsider art, oraz wydarzeń im towarzyszących:
– Wystawa NR 1.TYTUŁ WYSTAWY NIE JEST WAŻNY. Wystawa indywidualna Piotra Jeruzela.
– Wystawa NR 2.ARTBRUT IN PROGRESS. Wystawa zbiorowa twórców Galerii i Pracowni ArtBrut.
– Wystawa NR 3.IMPROWIZACJA, INTERPRETACJA – WSPÓŁTWORZENIE. Wystawa twórców związanych z galerią ODLOT w Łodzi.
– Wystawa NR 4.POZA TABU VI. WSPÓLNOTA. Wystawa twórców związanych z Galerią i Pracownią ArtBrut oraz zaproszonych gości – 10 Lecie galerii i pracowni ArtBrut.
– Wystawa NR 5. WENUS WE MGLE – WSZYSCY JESTEŚMY NADZY. Wystawa indywidualna Aleksandra Kienca.
– Wystawa NR 6. A KYSZ! Wystawa zbiorowa twórców związanych z Galerią i Pracownią ArtBrut
– Wystawa NR 7. LUDZIE I RZECZY. Wystawa indywidualna Kamila Łyjaka.
– Wystawa NR 8. POZA TABU VII. NIEPOKÓJ I LĘK. Wystawa twórców związanych z Galerią i Pracownią ArtBrut.
– Wystawa NR 9. SZLACZKOWY ŚWIAT MARTY. Wystawa indywidualna Marty Nawojczyk.
– Wystawa NR 10. ŻYCIE TO NIE BAJKA. Wystawa wspólna Jacka Kröle i Krzysztofa Tarnowskiego.
– Wystawa NR 11. A SERCE – TO SZTUKA! – Wystawa indywidualna Agnieszki Kołodziejczyk.
– Wystawa NR 12. POZA TABU VIII. KONIEC I POCZĄTEK. Wystawa twórców związanych z Galerią i Pracownią ArtBrut.
Zaprezentowany cykl wystaw stanowił kontynuację dotychczasowej linii działalności Galerii i Pracowni ArtBrut prezentującej twórców działających we Wrocławiu jak i unikalnych artystów sztuki art brut i outsider art z różnych miejsc Polski i Świata. W ramach każdej wystawy odbyły się wydarzenia towarzyszące jak spotkania autorskie, prezentacje oraz oprowadzenia kuratorskie. Wystawy realizowane były z uwzględnieniem konieczności przeniesienia części działań do rzeczywistości wirtualnej w związku z pandemią COVID-19 w roku 2020 i 2021.
Wszystkie wystawy powstawały w realnej przestrzeni Galerii i Pracowni ArtBrut, ale podczas pandemii ich prezentacja i wydarzenia towarzyszące były dostępne przede wszystkim online na stronach internetowych, w mediach społecznościowych oraz na specjalnie utworzonym kanale YouTube.
Prezentowanie i promocja twórczości art brut i outsider art realizowana była także poprzez udostępnienia na stronach internetowych oraz portalach społecznościowych, w przygotowanych w każdym roku projektowym polsko- angielskim Katalogu ArtBrut, a także w dwujęzycznych materiałach informacyjno-promocyjnych jak ulotki info o wystawach i galerii, zaproszenia, plakaty, jak również dzięki realizowanej w ramach zadania współpracy z podmiotami kultury i sztuki.
ZAJĘCIA DLA REZYDENTÓW – TWÓRCÓW Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ UMYSŁOWĄ I SPRZĘŻONYMI ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI.
Jednym z podstawowych założeń działalności Galerii i Pracowni była realizacja systematycznego, długofalowego wsparcia dla stałej grupy rezydentów – twórców z niepełnosprawnością umysłową i sprzężonymi zaburzeniami psychicznymi, związanych z Galerią i Pracownią ArtBrut.
Rezydenci otrzymali opiekę i wsparcie w celu rozwijania możliwie jak największej samodzielności życiowej, społecznej i twórczej. W szczególności były to osoby, które ze względu na charakter niepełnosprawności, sprzężone dysfunkcje oraz inne uwarunkowania życiowe, nie znalazły możliwości dla dalszej aktywizacji życiowej i społecznej, a proponowane zajęcia stanowiły często jedyną formę ich aktywności. Istotna była indywidualizacja działań ze względu na sprzężone niepełnosprawności i uwarunkowania życiowe uczestników poprzez dostosowanie wymiaru godzin i aktywności do ich indywidualnych możliwości i potrzeb.
Zgodnie z założeniami projektu, zajęcia ukierunkowane były na rozwijanie zainteresowań i pasji uczestników oraz zdobywanie przez nich wiedzy, nowych umiejętności i doświadczeń w zakresie m.in. działań twórczych i pracy nad indywidualnymi projektami artystycznymi; nowych technologii, takich jak obsługa aparatu cyfrowego i kamery, komputera, ksera, skanera, drukarki, Internetu oraz obsługi i aktualizowania strony internetowej Galerii ArtBrut; nauki autoprezentacji i tworzenia własnego artystycznego portfolio; nauki prowadzenia działań i prac galeryjnych, takich jak współpraca w przygotowywaniu wystaw czy prowadzenie dokumentacji artystycznej galerii; niezbędnych czynności porządkowych połączonych ze specjalistyczną opieką nad obiektami artystycznymi i sprzętem elektronicznym. Działania miały również na celu rozwijanie zaradności życiowej, umiejętności społecznych, sprawniejszego komunikowania się i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.
Pomimo trwającej nadal w 2021 roku pandemii Covid-19 staraliśmy się utrzymać nieprzerwanie system zajęć i wsparcia dla twórców z niepełnosprawnościami. W zależności od potrzeb i sytuacji pandemicznej rezydenci z niepełnosprawnościami pracowali w w przestrzeni Galerii i Pracowni przy obowiązujących w związku z pandemią Covid-19 zasadach, w systemie hybrydowym lub w domach w kontakcie online dzięki specjalnie utworzonej w tym celu platformie w aplikacji Google Drive.
Zajęcia i twórcze działania z rezydentami prowadziły osoby z różnych szeroko pojętych dziedzin kultury i sztuki: Dominika Łabądź – artystka, graficzka, kuratorka, producentka wystaw; Katarzyna Kaczorowska – dziennikarka;Iwona Ogrodzka – artystka wizualna, kuratorka; Jacek Zachodny – artysta wizualny, pisarz; Jerzy Kosałka – artysta wizualny, performer; Ewa Zarzycka – artystka, performerka, wykładowczyni; Wojciech Chrubasik – fotograf, artysta wizualny; Krzysztof Konieczny – muzyk, kompozytor, inżynier dźwięku i obrazu; Jakub Nowak – grafik, projektant produktów cyfrowych; Olga Szelc – dziennikarka, recenzentka, edukatorka; Agata Saraczyńska – dziennikarka, krytyczka sztuki; Rafał Jęczmyk – animator kultury, dziennikarz, kurator artystyczny;Janusz Czyżewicz – artysta i wykładowca; Agnieszka Kulesza- specjalistka w zakresie animacji społeczno-kulturalnej; Aleksandra Sarna – społeczniczka, edukatorka, germanofilka; Katarzyna Kramarz – artystka i animatorka kultury.
DZIAŁANIA W RAMACH OTWARTEJ PRACOWNI
Zgodnie z założeniami projektowymi przestrzeń Galerii i Pracowni była także udostępniona otwartej grupie odbiorców – w tym osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym, ale także osobom zainteresowanym sztuką i twórczością art brut i outsider art. Forma „otwartej pracowni” umożliwia włączanie różnorodnych grup odbiorców w otwarte przedsięwzięcia i projekty budowane wokół lokalnej społeczności. Galeria i Pracownia przyciąga osoby zainteresowane sztuką oraz jej społecznym aspektem: artystów niezależnych, badaczy, wykładowców i studentów szkół artystycznych i humanistycznych, dziennikarzy i kulturoznawców, co często staje się powodem do późniejszej współpracy i długofalowych kontaktów.
Grupy odbiorców w czasie pandemii mogły się włączać do działań dzięki rozszerzonej i zintensyfikowanej działalności online i uruchomieniu dodatkowych przestrzeni wirtualnych, takich jak kanał YouTube Galerii ArtBrut. W sieci udostępniane były artystyczne wypowiedzi twórców, dyskusje i spotkania wokół realizowanych wystaw oraz oprowadzania on-line.
W podwórku Ruska 46 , które objęte zostało patronatem ESK 2016, siedziby mają także inne stowarzyszenia, organizacje i pracownie artystów, co sprzyja lokalnej integracji. Stałymi gośćmi Galerii i Pracowni są m.in. pracownicy i artyści Galerii BWA Studio, Galerii Tyc Art, IP Studio, TIFF Center, Ogniska Kultury Plastycznej im. Eugeniusza Gepperta, Klubu Surowiec, literaci Czasopisma Artystycznego „Rita Baum”, muzycy Pracowni Muzycznej K–Stacja, członkinie Stowarzyszenia Amazonek Femina–Fenix, przedstawiciele Związku Ukraińców w Polsce i Towarzystwa Przyjaciół Bułgarii.
Pracownia i Galeria gościła grupy z partnerskich instytucji: podopiecznych Dolnośląskiego Stowarzyszenia Aktywnej Rehabilitacji „Art”, Stowarzyszenia Ostoja, uczniów z SOSW nr 10, SOSW nr 11 we Wrocławiu, a także indywidualne osoby z różnymi dysfunkcjami i problemami w funkcjonowaniu społecznym.
Odwiedzały ją także osoby zainteresowane sztuką i twórczością art brut i outsider art, oraz przedstawiciele partnerskich instytucji związanych z kulturą i sztuką między innymi:
– studenci mediacji sztuki na wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych,
– studenci programu Erasmus+,
– pracownicy i twórcy związani z Galerią ART CRU z Berlina,
– grupa badawcza z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
– założyciele i przedstawiciele Galerii 66P Subiektywnej Instytucji Kultury Renata Micherda-Jarodzka, Rafał Jarodzki, Paweł Jarodzki oraz Mirosław Chudy;
– peruwiański artysta Maria Abaddon, twórczyni wystawy „Mięso mielone” w 66P, zajmująca się takimi tematami, jak płeć kulturowa, przemoc położnicza, macierzyństwo, a ostatnimi czasy również modyfikacją ciała i tożsamością;
– przedstawiciele zaprzyjaźnionej z ArtBrut Grupy Luxus: Ewa Ciepielewska, Bożena Grzyb-Jarodzka, Paweł Jarodzki, Jerzy Kosałka, Małgorzata Plata, Szymon Lubiński i Jacek „Ponton” Jankowski;
– dyrektor Ośrodka Działań Artystycznych FIRLEJ, aktor, menedżer kultury i wykładowca Robert Chmielewski oraz studenci 3. roku na kierunku Sztuki Nowoczesne Design Now! w Dolnośląskiej Szkole Wyższej we Wrocławiu;
– kuratorka i menadżerka sztuki Agnieszka Kubicka-Dzieduszycka.
W ramach realizowanych projektów i działań Galeria i Pracownia ArtBrut od lat rozwija współpracę z wieloma artystami i partnerami działającymi we Wrocławiu, Polsce i zagranicą, zarówno w szeroko rozumianym obszarze kultury i sztuki, jak też w obszarze sztuki art brut i outsider art. Aktywnie włącza się w zewnętrzne wydarzenia i działania partnerskie.
Rok 2019 był przede wszystkim rokiem obchodów 10-lecia Galerii i Pracowni ArtBrut:
– w maju 2019 miała swoje otwarcie podczas Wrocławskiej Nocy Muzeów Wystawa„ARTBRUT IN PROGRESS” przypominającą twórców z nią związanych w latach 2009-2019 oraz najważniejsze idee tego miejsca, na której prezentowane były bogate zasoby swoich archiwów oraz zaprezentowaliśmy dzieła z tworzonej od lat kolekcji;
– w październiku 2019 z okazji 10-lecia Galerię i Pracownię odwiedził Prezydent Wrocławia Jacek Sutryk, a wraz z nim gośćmi byli też Barbara Lisiewicz – dyrektor Biura Prezydenta, Sebastian Wolszczak – zastępca dyrektora Wydziału Partycypacji Społecznej oraz Krzysztof Maj – dyrektor Strefy Kultury Wrocław;
– w listopadzie i grudniu 2019 Podczas Wystawy „POZA TABU VI. WSPÓLNOTA”, zamykającej obchody 10-lecia istnienia Galerii i Pracowni ArtBrut odbyły się uroczystości i wydarzenia towarzyszące z udziałem profesjonalnych artystów sztuki współczesnej, kuratorów, ludzi kultury oraz przyjaciół i osoby związane z Galerią i Pracownią. W wystawie i wydarzeniach wzięło udział ponad 80 twórców i artystów. W ramach obchodów odbyły się między innymi: performance Michała Bujnickiego; uruchomienie mobilnej instalacji performatywnej „Rower dla ArtBrutu” Tomasza Opani (współpraca Wojciech Chrubasik); akcja performatywna Dariusza Lecha „Zły sen”; instalacja „Flagi” Karolina Balcer; instalacja sztandary dla ArtBrutu Dominiki Łabądź; prezentacja kolejnej odsłony instalacji „Makieta Ruska46” wykonanej przez twórców Galerii i Pracowni ArtBrut i artystę Jerzego Kosałkę oraz prezentacja serwisu rodzinnego wykonanego przez Grupę Luxus i Krzysztofa Wałaszka w Pracownia Jerzego Kosałki. Zaprzyjaźnione instytucje, stowarzyszenia i pracownie artystyczne połączyły się z Galerią ArtBrut symbolicznymi wstążkami. W działania włączyła się Strefa Kultury Wrocław użyczając nam przestrzeni Recepcji, w której zaprezentowana została wystawa naszych twórców, odbył się koncert Rafała Jęczmyka z wizualizacją prac twórców Galerii ArtBrut,występ DJ Eskimana /Rafał Pysno/ i wspólnotowe tańce oraz artystyczny catering przygotowany przez Food Think Tank (Tomasz Hartman, Michał Czekajło);
– w grudniu 2019 z okazji 10-lecia przygotowana została także kolejna edycja Kartek Artystycznych prezentujących twórców Galerii i Pracowni ArtBrut.
Pomimo trudnego czasu związanego z pandemią w roku 2020 i 2021 Galeria i Pracownia ArtBrut również brała udział w wielu działaniach i wydarzeniach zewnętrznych:
– w styczniu 2020 na wrocławskim Rynku można było oglądać wystawę plenerową prezentującą twórców Galerii i Pracowni ArtBrut przygotowaną z okazji jej 10-lecia pod patronatem Prezydenta Wrocławia.
– również w styczniu 2020 w „Polityce” ukazał się bardzo ważny artykuł Katarzyny Kaczorowskiej „Niepoprawny seks”, w którym twórcy Galerii i Pracowni ArtBrut i ich rodzice odważnie wypowiadali się na temat seksualności w życiu osób niepełnosprawnych.
– w lutym 2020 odbyła się premiera książki będącej wynikiem wyjątkowego projektu społecznego „Pod wspólnym parasolem”, w której dzięki zaproszeniu przez Olgę Szelc znalazły się między innymi prace twórców Galerii i Pracowni ArtBrut, oraz wypowiedzi ich i ich rodziców. Książka, będąca podsumowaniem warsztatów literackich, zainicjowanych, wymyślonych i prowadzonych przez Krystynę Paraszkiewicz-Pater, została wydana przez Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego pod patronatem honorowym Prezydenta Wrocławia Jacka Sutryka.
– na przełomie lutego i marca 2020, parę dni przed ogłoszeniem lock-downu, prace twórców Galerii i Pracowni ArtBrut zawisły w autorskiej księgarni i kawiarnio-winiarni Cocofli / books art cafe wine bar.
– w lipcu 2020 miało miejsce spotkanie naszych twórców z Aleksandrą Wałaszek i Samuelem Stevensem podczas projektu Mobilne muzeum, zrealizowanego w ramach Mikrograntów NGO pod patronatem Fundacji Art House.
– 12 czerwca 2021 Galeria ArtBrut brała udział w Święcie Podwórka Ruska 46 – to wspólne przedsięwzięcie Strefy Kultury oraz organizacji pozarządowych, instytucji kultury, klubów i artystów mających swoje pracownie w Podwórku Ruska, 46 które zostało objęte patronatem ESK 2016. Razem współtworzymy hub kulturalny służący spotkaniom, działaniom twórczym, ale i rozrywce;
– we wrześniu 2021 miała miejsce kolejna odsłona instalacji performatywnej „Rower dla ArtBrutu” podczas festiwalu Podwodny Wrocław 2021 //„Rower dla ArtBrutu” z założenia promuje idee społecznej równości, współpracy i różnorodności. Obiekt/instalacja wymyślony i zaprojektowany przez Tomasza Opanię, wykonany przy współpracy z Wojciechem Chrubasikiem.
Wielowymiarowe działania Galerii i Pracowni umożliwiły tworzenie pomostu pomiędzy światem kultury i sztuki, a reprezentantami różnych grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. Otwarty i wolny język sztuki pozwolił na równoprawne uczestnictwo w życiu społecznym; ułatwił kontakt z innymi ludźmi oraz umożliwił publiczną wypowiedź na nurtujące, często niełatwe tematy.
W trakcie pandemii podczas wszystkich działań i wydarzeń w Galerii i Pracowni obowiązywały wymogi i obostrzenia sanitarne zgodne z wprowadzanymi rozporządzeniami oraz opracowanymi przez Zarząd Stowarzyszenia procedurami /Wewnętrzne Procedury Bezpieczeństwa w Warunkach Pandemii Covid-19 w Stowarzyszeniu Świat Nadziei oraz Pracowni i Galerii ArtBrut/.
Czas trwającej pandemii był dużym wyzwaniem organizacyjnym dla osób zarządzających projektem i stowarzyszeniem. Pomimo trudności udało się utrzymać ciągłość działań projektowych zarówno w realu, jak i online oraz zrealizować wszystkie założone cele zadania.
Realizacja zadania umożliwiła wielostronną promocję prowadzonych przez Galerię i Pracownię ArtBrut działań oraz promocję miasta Wrocławia, także poza granicami gminy i kraju. Wpłynęło to znacząco na kreowanie wizerunku Wrocławia, jako miasta otwartego na potrzeby i integrację osób i twórców z niepełnosprawnością umysłową i zaburzeniami psychicznymi.
Działania projektowe realizowały także cele i założenia Gminy Wrocław ujęte w dokumentach programowych jak m.in.:Wieloletni Program współpracy z organizacjami pozarządowymi w latach 2018-2022; Wrocławski Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych „Bez barier” na lata 2018 –2022; Kultura – Obecna! Diagnoza potencjału kulturowego Wrocławia oraz Strategia Rozwoju Kultury w perspektywie 2020+
Więcej informacji i materiałów znajdziecie w podstronach zadania oraz na Stronie Galerii i Pracowni ArtBrut / www.artbrut.com.pl / FB, Instagramie i kanale YouTube Galerii ArtBrut.
Stowarzyszenie "Świat Nadziei" 